Auteursrechten en publicaties

De Auteurswet stamt uit 1912 en biedt bescherming tegen ongeoorloofde exploitatie door daartoe niet bevoegde anderen.

De wet is in 2004 zodanig aangepast dat bekendmaking langs elektronische weg ook als openbaarmaking gezien wordt en het kopiëren van digitale bestanden als verveelvoudiging wordt gezien. Als een dataset niet auteursrechtelijk is beschermd, kan deze wel onder de reikwijdte van de Databankenwet vallen. Deze wet biedt eenzelfde soort bescherming als de Auteurswet.
Het auteursrecht van een werk (artikel, publicatie, boek etc.) berust bij de maker van het werk, degene ‘naar wiens ontwerp en onder wiens leiding en toezicht het werk tot stand is gebracht’.

Het auteursrecht bevat twee soorten aspecten:

• het exploitatierecht: dit is het exclusieve recht van de maker om het werk openbaar te maken en te verveelvoudigen, met andere woorden naar buiten te brengen en te kopiëren en te (laten) drukken. Het exploitatierecht kan worden overgedragen of in licentie worden gegeven aan een persoon of organisatie. Het overdragen van het copyright door een auteur aan een uitgeverij is een veel voorkomend voorbeeld. Dit gebeurt meestal op basis van exclusiviteit. Het werk mag dan niet meer op andere wijze verspreid worden.
• het persoonlijkheidsrecht: dit is nauw verbonden aan de maker persoonlijk en kan niet worden overgedragen. Het geeft de maker het recht op vermelding van naam en titel en om ingrijpende wijzigingen of verminkingen van zijn werk tegen te houden.

Een auteursrechthebbende draagt de rechten niet over, er is sprake van een niet-exclusieve licentie van DANS. Er wordt toestemming verleend om bepaalde activiteiten uit te voeren zoals het archiveren en beschikbaar stellen van de bestanden. Het copyright blijft in handen van de deponeerder.

In het e-depot Nederlandse archeologie, dat deel uitmaakt van EASY, worden ook publicaties opgenomen. Afhankelijk van wat daarover in de schriftelijke afspraken tussen de auteur en de opdrachtgever is vastgelegd, mogen deze publicaties ook via elektronische weg verspreid worden. Op basis van de Auteurswet is het mogelijk om deze informatie voor wetenschappelijk onderzoek en onderwijs te ontsluiten, zelfs als het copyright volledig zou zijn overgedragen aan een uitgever. In dit geval mag dat dan alleen binnen de groep van Nederlandse archeologen, en uitsluitend voor eigen gebruik, studie of onderzoek.

Voor rapporten die in opdracht van andere instanties zijn geschreven (gemeenten bijvoorbeeld) geldt dat de maker in principe ook degene is die de auteursrechten daarover bezit. Als de maker bij een onderzoeksbureau in dienst is, beschikt deze werkgever als regel over de auteursrechten. Voor de meeste universiteiten geldt dit niet. Een opdrachtgever zoals een gemeente bezit in principe niet de auteursrechten, tenzij dat in het onderzoekscontract schriftelijk is vastgelegd. Het is aan te bevelen om met een opdrachtgever afspraken te maken over het auteursrecht. Daarin kan worden opgenomen dat de opdrachtgever ook of uitsluitend het recht op publicatie heeft of dat er een geheimhoudingsplicht bestaat voor de opdrachtnemer.