EDNA - het e-depot voor de Nederlandse archeologie

‘De digitale archeologie heeft een digitaal geheugen nodig’. Met die slogan werd de afgelopen jaren de zorg voor digitale gegevens onder de aandacht van de Nederlandse archeologen gebracht.

EDNA biedt toegang tot duizenden archeologische datasets
Het e-depot voor de Nederlandse archeologie (EDNA) is bij DANS ondergebracht. Een schat aan digitale onderzoeksgegevens, zoals kaarten, veldtekeningen, foto’s, tabellen en publicaties is toegankelijk via EASY, het online archiveringssysteem van DANS. Het aantal gedeponeerde bestanden groeit snel en bestaat eind 2011 uit meer dan 17.000 datasets. Dagelijks worden hier nieuwe datasets aan toegevoegd.

Omdat een opgraving nooit opnieuw gedaan kan worden, erkennen archeologen de noodzaak van een digitaal archief. De gegevens die verzameld worden tijdens inventariserend veldonderzoek of een opgraving zijn van wetenschappelijke en cultuurhistorische waarde en vormen de enige bron voor heronderzoek en interpretatie. DANS zorgt voor het behoud van deze gegevens door conversie naar een duurzaam archiefformaat en biedt onderzoekers centraal toegang tot deze documentatie. DANS houdt rekening met auteurs- en privacy rechten. De deponeerder bepaalt zelf de mate van toegang.

Afspraken KNA en DANS
Sinds 2007 bestaat er een formele deponeringsverplichting via de kwaliteitsnorm Nederlandse archeologie (KNA). Daarin is sprake van de volgende onderlinge taakverdeling tussen DANS en de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed (RCE): vanaf 2007 worden de rapporten als pdf-document aangeleverd bij de RCE en ontsloten via Archis. De digitale databestanden worden bij DANS in het archiveringssysteem EASY gedeponeerd. Het e-depot zorgt voor de duurzame archivering van en toegang tot alle digitale documentatie van het archeologisch onderzoek. De gearchiveerde rapporten en datasets zijn per archeologische organisatie of specifiek project te vinden in het online archiveringssysteem EASY. De auteur(s) maken hun afgeronde en gepubliceerde onderzoeksresultaten toegankelijk voor andere wetenschappers. Daarnaast worden de brongegevens van opgravingen, regionale verkenningen en materiaalstudies beschikbaar gesteld.

Projectgeschiedenis en huidige activiteiten
Om de duizenden rapporten van de afgelopen 10 a 15 jaar Malta archeologie beter en sneller toegankelijk te maken, is het project EDNA II uitgevoerd. Vanaf 2007 werd in dit twee jarig project, mede met subsidie van het NWO, zoveel mogelijk analoge data digitaal toegankelijk gemaakt voor de archeologische wereld. Op de project website van het e-depot Nederlandse archeologie vindt u allerlei achtergrond informatie. Bijvoorbeeld over het pilot project en de resultaten hiervan. De gearchiveerde projecten uit deze pilot zijn inmiddels ondergebracht in EASY. De Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed (RCE) is partner van DANS.

Er is de afgelopen jaren veel gerealiseerd, wij zijn op de goede weg! Met meer dan 17.000 datasets (publicaties en/of databestanden) is er een omvangrijke informatiebron gecreëerd. Het mag echter ook duidelijk zijn dat er de komende jaren toch nog heel veel geregeld, georganiseerd en afgesproken moet worden. Er liggen nog hele mooie kansen ter verbetering van de digitale onderzoeksinfrastructuur voor de Nederlandse archeologie.

Meer informatie
Benieuwd naar de archeologische collectie? Neem een kijkje in EASY. Bezoek bij vragen over het deponeren van een dataset de EDNA website of neem contact op met Hella Hollander of Valentijn Gilissen. Hella is bereikbaar via 06 201 580 31 en hella.hollander at dans.knaw.nl. Valentijn is bereikbaar via 06 202 510 16 en valentijn.gilissen at dans.knaw.nl. Als hulp bij het deponeren van archeologische data kunt u een instructie online raadplegen.