Alfalab

Gebrek aan samenwerking en het ontbreken van een informatietechnische infrastructuur vormt een obstakel om het geesteswetenschappelijk onderzoek in de strijd om de middelen succesvol de concurrentie met de andere wetenschappen te kunnen laten aangaan. De initiatiefnemers van Alfalab willen in deze situatie verbetering brengen door verschillende groepen en disciplines binnen de geesteswetenschappen bij elkaar te brengen met als doel de ontwikkeling van een gemeenschappelijke digitale infrastructuur. Die infrastructuur kan de vorm aannemen van een digitaal portaal en een virtueel laboratorium (onderzoeksomgeving) voor alfa’s, of kortweg: Alfalab.

Opdrachtomschrijving:
Alfalab is een inititatief van de KNAW waarin 5 wetenschappelijke instituten (DANS, Fryske Akademy, Huygens Instituut, Meertens Instituut en de Virtual Knowledge Studio) samenwerken. Het doel is de samenwerking en het gebruik van digitale methoden in Geesteswetenschappelijk onderzoek te bevorderen. Alfalab verspreidt hiervoor kennis over digitale instrumenten en data, Alfalab bouwt digitale instrumenten voor de Geesteswetenschappelijke gemeenschap, en Alfalab doet onderzoek naar de inzet van digitale instrumenten in de Geesteswetenschappen en hoe deze instrumenten (virtuele) samenwerkingsverbanden kunnen ondersteunen en stimuleren.

Centraal in het te ontwikkelen Alfalab staat de ontsluiting, verrijking, koppeling, analyse en integratie van digitale databestanden ten behoeve van geesteswetenschappelijk onderzoek met behulp van innovatieve technieken. Het doel is een digitale infrastructuur voor de geesteswetenschappen te bouwen, bestaande uit de volgende componenten:

1. Laboratorium: het aanpassen, koppelen, beschikbaar stellen en toepassen van innovatieve ICT-gereedschappen voor het bewerken en analyseren van digitale bronnen voor de geesteswetenschappen.
2. Portaal: het ontwikkelen van een gemeenschappelijke toegang tot deze tools en tot de beschikbare Nederlandse databestanden (een digitaal portaal voor de geesteswetenschappen).
3. Disseminarium: het verspreiden van kennis over nieuwe onderzoeksmogelijkheden met behulp van deze infrastructuur onder grotere groepen onderzoekers.

Operationeel:
Het project concentreert zich op drie onderdelen: het Tekstlab (gericht op tekstuele bronnen), het Ruimtelab (gericht op geodata) en het Levenslab (gericht op bevolkingsdata, in het bijzonder betrekking hebbend op de levensloop). Deze drie elementen worden verbonden in een Alfalab-portaal.

De beoogde digitale infrastructuur zal het eenvoudiger maken gereedschappen en data te delen en te (her)gebruiken.

Doel:
Binnen Alfalab willen we op lange termijn streven naar een integratie van enerzijds het Nederlands historische datamateriaal op het gebied van levenslopen en anderzijds op geaggregeerde gegevens op demografisch gebied en daarbij reeds ontwikkelde tools. In de huidige pilotfase van Alfalab ligt bij het Levenslab de nadruk op het realiseren van een portaal voor historische tellingen en het exploreren (door proof of concept applicaties) van de mogelijkheden tot integratie.

Het uiteindelijke doel van Alfalab is echter niet om een KNAW-specifieke infrastructuur te ontwikkelen, maar om een belangrijke bijdrage te leveren aan de geesteswetenschappelijke infrastructuur in Nederland, in samenwerking met maar ook ten behoeve van andere partijen.

Rol DANS:
DANS Portaal: vooronderzoek, ontwerp, ontwikkeling en implementatie van de portaalomgeving voor Alfalab (de ICT-infrastructuur waarmee de applicaties en de data toegankelijk gemaakt worden).

Looptijd:
2009 – 2011

Contactpersoon DANS:
Maarten Hoogerwerf T 06 232 973 85 E maarten.hoogerwerf at dans.knaw.nl

Betrokkenen:
Huygens Instituut
Meertens Instituut
Fryske Akademy
Data Archiving and Networked Services (DANS)
Virtual Knowledge Studio (VKS)